De palen bepalen de levensduur van het geheel

Een schuttingplank vervangen is een kwestie van twee schroeven. Een paal vervangen is iets anders: het scherm eruit, de betonvoet uitgraven, een nieuwe paal stellen en het geheel weer opbouwen. In de praktijk vervangt bijna niemand één paal, maar wordt de hele sectie vernieuwd.

Daar komt bij dat een schutting zelden geleidelijk bezwijkt. Hij staat er goed bij tot de eerste najaarsstorm, en dan blijkt de paal op maaiveldhoogte doorgerot te zijn.

De palen zijn dus het onderdeel waarvan de vervangingskosten het hoogst zijn en de levensduur het meest onzeker. Precies daarom is het het onderdeel waar u de beste houtsoort in stopt.

Waarom grondcontact zo veeleisend is

Voor buitentoepassingen bestaat een Europese indeling in gebruiksklassen. Grondcontact valt in gebruiksklasse 4: hout dat permanent aan vocht is blootgesteld en waarvan het vochtgehalte niet meer onder de twintig procent komt. Het voorbeeld dat de norm daarbij noemt, is de schuttingpaal.

Wat vervolgens verrast, is waar de aantasting begint. Niet diep in de grond, maar op de grondlijn, het punt waar de paal het maaiveld doorsteekt. Daar komen vocht, zuurstof en temperatuurwisselingen samen, en dat is precies wat houtaantastende schimmels nodig hebben.

Dieper in de grond gaat het juist langzamer, omdat er minder zuurstof beschikbaar is. Vandaar dat een paal afknapt op de grond terwijl het stuk erboven en eronder er nog gezond uitziet.

Wat duurzaamheidsklasse eigenlijk zegt

Naast de gebruiksklasse bestaat de duurzaamheidsklasse, die aangeeft hoe goed het kernhout van een houtsoort bestand is tegen schimmels. Die klasse komt tot stand door proefstukken kernhout in vochtige grond te zetten en na een gestandaardiseerde periode te beoordelen hoeveel er is aangetast. De indeling is dus gebaseerd op grondcontact, de zwaarste omstandigheid die er is.

Daarbij horen indicatieve levensduren: klasse 1 wordt aangehouden als meer dan 25 jaar en klasse 3 als tien tot vijftien jaar, beide bij direct grondcontact. Douglas zit in klasse 3 en is daarmee een prima buitenhoutsoort, maar bij palen speelt er een detail mee dat vaak wordt overgeslagen.

De klasse geldt namelijk voor het kernhout. Spinthout, de buitenste zone van de stam, is bij elke houtsoort minder duurzaam. Douglas groeit snel en wordt relatief jong geoogst, wat het een ruim beschikbare en betaalbare houtsoort maakt, maar het betekent ook dat er in de praktijk regelmatig spint om een paal zit. Dat is precies de zone die de grond raakt.

Tropisch hardhout groeit langzaam en komt uit zwaardere stammen, waardoor een paal nagenoeg volledig uit kernhout bestaat. Daar dekt de klasse dus ook echt de hele paal. Angelim Vermelho zit in duurzaamheidsklasse 1.

Waarom hardhout hier het verschil maakt

Bij hardhout zit de duurzaamheid in het hout zelf, door de hele doorsnede. Er is geen beschermlaag die u kunt beschadigen en er is geen behandeling die op termijn uitgewerkt raakt.

Dat verschil telt juist bij palen. Bij geïmpregneerd hout zit het middel vooral in de buitenste zone van de plank. Punt u een paal aan of zaagt u hem op lengte, dan legt u onbeschermd hout bloot, en dat is dan precies het deel dat de grond in gaat.

Een hardhouten paal heeft dat probleem niet. U kunt hem afkorten, punten en verwerken zonder dat de bescherming verandert, want die zit overal. Bekijk het assortiment hardhouten palen en balken.

Welke afmeting heeft u nodig?

Voor een schutting adviseren wij minimaal 60×60 mm. Dunner werkt in de praktijk niet: een paal moet niet alleen de schermen dragen maar ook de windbelasting opvangen, en een schutting vangt aardig wat wind.

Gaat u hoger dan een standaardschutting, of staat de schutting op een open, winderige plek, dan is 70×70 mm of 80×80 mm de betere keuze. Hetzelfde geldt bij zwaardere schermen, want die hangen permanent aan de bevestiging.

Hardhouten palen combineren met ander schermwerk

U hoeft niet uw hele schutting in hardhout uit te voeren. De combinatie die het meest wordt toegepast, is een hardhouten paal met schermwerk in douglas of geïmpregneerd vuren.

Dat is geen compromis maar een logische verdeling. Het schermwerk hangt vrij van de grond en droogt na een bui weer op, dus daar komt een houtsoort als douglas uitstekend tot zijn recht. De paal staat permanent in het vocht en heeft klasse 1 nodig.

Bijkomend voordeel: de palen zijn maar een deel van de materiaalkosten van een schutting, terwijl ze de levensduur van het geheel bepalen. Dat is de gunstigste plek om uw budget in te zetten.

Waar u verder op kunt letten

Laat het beton bij het inbetoneren iets boven het maaiveld uitkomen en van de paal aflopen, zodat water niet langs de paal naar beneden blijft zakken.

Houd de grondlijn vrij van bladeren, aarde en compost. Materiaal dat tegen de paal aan ligt houdt vocht vast op precies het punt waar u dat niet wilt.

Zaag de bovenkant schuin af of dek hem af. Kops hout zuigt water op als een spons, en dat geldt ook voor hardhout. Bevestigen doet u met roestvast staal; hardhout vraagt bovendien om voorboren.

Veelgestelde vragen